Kısa cevap: Çay ağacı yağı cilde saf sürülmez, önce bir taşıyıcı yağla seyreltilir. Yüz için 10 ml jojoba yağına 1 ya da 2 damla, saç derisi için 1 tatlı kaşığı yağa 1 ya da 2 damla, tek bir sivilcenin üstü için 1 çay kaşığı yağa 2 damla yeterli. Düzenli kullanımda fark genelde 4 ile 6 hafta içinde görülür.
Çay ağacı yağı nedir, çayla ilgisi var mı?
Yok. Demlediğimiz çay Camellia sinensis bitkisinden gelir. Çay ağacı yağı ise Avustralya'da yetişen Melaleuca alternifolia ağacının yapraklarından buhar distilasyonuyla elde ediliyor. İngilizcede tea tree oil deniyor.
Yağın karakterini belirleyen ana bileşen terpinen-4-ol. Kokusu da ondan geliyor: keskin, ferah, biraz ilaç gibi. Çiçeksi ya da tatlı bir koku beklemeyin. Kimi nane gibi ferahlatıcı buluyor, kimi hastane kokusuna benzetiyor. İki tarif de doğru.
Çay ağacı yağı bir uçucu yağ. Çok yoğun olduğu için tek başına cilde sürülmüyor. Bu yazıdaki her tarif bu yüzden bir taşıyıcı yağla başlıyor.
Çay ağacı yağı ne işe yarar?
Kategoride 1.100'den fazla müşteri yorumunu ve 640 soruyu okuduk. Rahatlama ya da uyku için alan neredeyse yok, kullanım üç başlıkta toplanıyor:
- Sivilceye eğilimli ve yağlı cilt. En büyük grup bu.
- Ayak bakımı: tırnak çevresi, parmak araları, ter kokusu.
- Kepek ve yağlanan saç derisi.
Araştırmalarda da en çok çalışılan alanlar cilt ve saç derisi:
- Hafif ve orta şiddetteki sivilcede %5 çay ağacı jeli, 124 kişilik bir çalışmada eczanede satılan %5 benzoil peroksitle karşılaştırıldı. İkisi de sivilce sayısını azalttı. Çay ağacının etkisi daha geç başladı ama yan etkisi daha az oldu.
- 60 kişilik başka bir çalışmada aynı oranda jel 45 gün boyunca plaseboyla karşılaştırıldı. Toplam sivilce sayısında çay ağacı grubu açık farkla öndeydi.
- Kepekte %5 çay ağacı içeren bir şampuan 4 hafta boyunca her gün kullanıldı. Kepekteki iyileşme çay ağacı grubunda %41, plasebo grubunda %11 oldu.
Çalışmaların hepsi küçük ve çay ağacı yağı ilacın yerine geçmez. Sivilceye eğilimli cilt ya da kepek için bakım rutininize ekleyebileceğiniz, üzerinde klinik çalışma yapılmış bir yağ.
Hangi iş için kaç damla?
Oran yüzdesi, 1 tatlı kaşığı (5 ml) taşıyıcı yağa kaç damla koyduğunuzu söyler. %1 oran, 1 tatlı kaşığına 1 damla demek. Hesabın ayrıntısı uçucu yağ kaç damla yazımızda.
| Kullanım | Oran | 10 ml taşıyıcı yağa | Kaşıkla |
|---|---|---|---|
| Yüzün geneli (yağlı, sivilceye eğilimli) | %0,5 - %1 | 1 - 2 damla | 2 tatlı kaşığına 1 - 2 damla |
| Tek bir sivilcenin üstü | %4 - %5 | 8 - 10 damla | 1 çay kaşığına 2 damla |
| Saç derisi ve kepek | %1 - %2 | 2 - 4 damla | 1 tatlı kaşığına 1 - 2 damla |
| Vücut | %1 - %2 | 2 - 4 damla | 1 tatlı kaşığına 1 - 2 damla |
| Ayak ve tırnak çevresi | %2 - %3 | 4 - 6 damla | 1 tatlı kaşığına 2 - 3 damla |
| Difüzör | Suya 2 - 4 damla |
Tek sivilcede oran daha yüksek, çünkü çalışmalarda %5 kullanıldı ve bu karışım sadece sivilcenin üstüne sürülüyor. Yüzün geneline sürmeyin.
Sivilceye eğilimli cilt için nasıl kullanılır?
Yüzün geneli için:
- 10 ml jojoba yağına 1 ya da 2 damla çay ağacı yağı ekleyin, koyu renkli cam bir şişede karıştırın.
- Yüzünüzü yıkayıp kurulayın.
- Karışımdan 2 ya da 3 damla alıp yağlanan bölgelere parmak uçlarınızla ince bir tabaka sürün. Akşam uygulamak daha rahat.
- İlk iki hafta haftada 2 ya da 3 kez kullanın. Cildiniz rahatsa her akşama çıkabilirsiniz.
Tek bir sivilce için: 1 çay kaşığı taşıyıcı yağa 2 damla çay ağacı ekleyin. Pamuklu çubukla sadece sivilcenin üstüne, günde 1 ya da 2 kez, birkaç gün boyunca uygulayın. Çevresindeki sağlıklı cilde yaymayın.
Neden jojoba? Yapısı cildin kendi yağına yakın, gözenek tıkama eğilimi düşük. Yağlı ciltte üzüm çekirdeği yağı da iyi bir seçenek. Hindistan cevizi yağını yüz yerine saç ve vücuda ayırın. Cildinize göre taşıyıcı seçimi için taşıyıcı yağ rehberimize bakabilirsiniz.
Ne zaman sonuç beklemeli? Çalışmalarda ölçüm 4 ile 6 hafta sonunda yapıldı. İki haftada fark görmezseniz bırakmayın. Kızarıklık, batma ya da soyulma olursa bırakın.
Kepek ve saç derisi için nasıl kullanılır?
- 20 ml (4 tatlı kaşığı) jojoba ya da hindistan cevizi yağına 4 ile 8 damla çay ağacı ekleyin. Bu %1 ile %2 eder.
- Kuru saçı bölüm bölüm ayırın, karışımı saç derisine parmak uçlarınızla masaj yaparak sürün.
- 30 dakika ile 1 saat bekletin, sonra şampuanla yıkayın.
- Haftada 2 kez yeterli.
Saç deriniz çabuk yağlanıyorsa daha hafif olan jojobayı seçin.
Şampuana katsam olur mu? Kepek çalışmasında kullanılan şampuan, içinde %5 çay ağacı olan özel bir formüldü. Evde şampuan şişesine yağ damlatmak onun yerini tutmuyor, çünkü köpükle birlikte yağın büyük kısmı da durulanıp gidiyor. Yine de eklemek isterseniz şişeye değil, avucunuza aldığınız tek seferlik şampuana 1 damla yeter.
Ayak, tırnak çevresi ve ter kokusu
10 ml taşıyıcı yağa 4 ile 6 damla çay ağacı ekleyin (%2 ile %3). Ayaklarınızı yıkayın ve iyice kurulayın, özellikle parmak aralarını. Karışımı pamuklu çubukla tırnak çevresine ve parmak aralarına sürün. Günde 1 ya da 2 kez yeterli.
Tırnak ve ayak mantarı tedavi gerektiren bir enfeksiyon. Bu konudaki çalışmalar çok daha yüksek oranlar kullanmış ve o oranlarda bazı kişilerde belirgin tahriş görülmüş. Oranı kendi başınıza yükseltmeyin. Şikâyetiniz sürüyorsa, yayılıyorsa ya da tırnağın şekli bozuluyorsa doktorunuza gidin.
Çay ağacı yağı yüze direkt sürülür mü?
En çok sorulan soru bu ve cevabı hayır. Yorumlarda "asit dökülmüş gibi yaktı", "aşırı tahriş yaptı" diye yazanların çoğu yağı saf sürmüş. Sivilcenin üstüne saf sürmek de aynı riski taşıyor: kuruluk, kızarıklık, soyulma.
Çay ağacına karşı zamanla alerji de gelişebiliyor ve yağı ne kadar yoğun, ne kadar sık kullanırsanız risk o kadar artıyor. Seyreltmek bu riski de düşürüyor.
Yeni bir karışıma başlamadan önce kol içine bir damla sürün ve 24 saat bekleyin. Kızarıklık, kaşıntı ya da batma yoksa kullanmaya başlayın.
Gerçek çay ağacı yağı nasıl anlaşılır?
- Kokusu belirgin ve keskin olmalı. Çok zayıf kokan ya da hiç kokmayan çay ağacı yağından şüphelenin.
- Beyaz bir kâğıda bir damla damlatın. Uçucu yağ zamanla uçar ve kalıcı yağ lekesi bırakmaz. Yağlı bir halka kalıyorsa içinde taşıyıcı yağ var.
- Etiketi okuyun. Bazı ürünler seyreltilmiş halde satılıyor ama bunu yazmıyor. Etikette Melaleuca alternifolia yazmalı, içerikte başka yağ olmamalı.
Botanica çay ağacı yağında taşıyıcı yağ, alkol ya da sentetik koku yok, şişede sadece çay ağacı var. Seyreltmeyi bu yüzden sizin yapmanız gerekiyor. Koku tonu partiden partiye biraz değişebilir, doğal bir yağda bu normal.
Çay ağacı yağı nasıl saklanır?
Çay ağacı yağı hava, ışık ve sıcakla temas ettikçe oksitleniyor ve oksitlenmiş yağ cilt alerjisine tazesinden daha sık yol açıyor. Kötü saklanmış bir şişe bu yüzden cilt için daha riskli.
- Her kullanımdan sonra kapağı sıkıca kapatın.
- Koyu renkli cam şişede, serin ve güneş görmeyen bir yerde tutun. Banyo en kötü yer, çünkü sıcaklık ve nem sürekli değişiyor.
- Karışımları az miktarda hazırlayın, uzun süre bekletmeyin.
- Kokusu keskinleşip ekşidiyse ya da rengi belirgin şekilde koyulaştıysa kullanmayın.
Kimler dikkat etmeli?
- Ağızdan alınmaz. Çay ağacı yağı yutulduğunda zehirlidir. Yanlışlıkla yutulursa vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.
- Göze, göz çevresine, burun ve ağız içine uygulanmaz.
- Açık yaraya ve tahriş olmuş cilde sürülmez.
- Kedi ve köpeklerde kullanmayın. Evcil hayvanlara bilerek sürülen saf çay ağacı yağı yüzlerce zehirlenme vakasına yol açmış. En ağır tabloyu küçük ve genç kediler yaşamış.
- Bebek ve küçük çocuklarda, hamilelik ve emzirme döneminde ya da düzenli ilaç kullanıyorsanız başlamadan önce doktorunuza danışın.
Özet
- Çay ağacı yağı saf sürülmez, her zaman bir taşıyıcı yağla seyreltilir.
- Yüzün geneli %0,5 ile %1 (10 ml jojobaya 1 ya da 2 damla), tek sivilce %4 ile %5 (1 çay kaşığına 2 damla).
- Saç derisi %1 ile %2, bekletip yıkayın. Şampuan şişesine katmayın.
- Ayak ve tırnak çevresi %2 ile %3. Mantar şikâyeti sürüyorsa doktora gidin.
- Sonuç için 4 ile 6 hafta düzenli kullanın.
- Kapağı kapalı, serin ve karanlıkta saklayın. Oksitlenmiş yağ daha çok alerji yapar.
- Kedi ve köpeklerde kullanmayın.
Botanica Çay Ağacı Yağı'nı 10, 20 ve 50 ml seçenekleriyle ürün sayfasında bulabilirsiniz. Karıştırmak için jojoba ve diğer taşıyıcı yağlara, başka sorularınız için Sıkça Sorulan Sorular sayfamıza göz atabilirsiniz.